Breinleren

In haar opleidingen gaat Cerein uit van breinleren. Breinleren is kort gezegd het toepassen in leertrajecten van hetgeen nu bekend is uit de neurowetenschap over de werking van de hersenen en het leren van mensen. Het idee hierachter is dat als je weet hoe het brein beter informatie kan verwerken, kan opslaan, je het leertraject hiernaar kan inrichten.

De wijze waarop wij dit doen is samen te vatten in zes breinleerprincipes*:

  • Focus
  • Herhaling
  • Voortbouwen
  • Creatie
  • Emotie
  • Zintuiglijk rijk

* BCL Instituut voor toepassing van cognitieve neurowetensschappelijke kennis in leertrajecten

Het toepassen van deze principes leidt tot een optimaal leerrendement. Hieronder volgt per breinleerprincipe een toelichting hoe Cerein dit toepast binnen de training. En er volgt een toelichting op de bijdrage van het leerrendement.

Focus: maak het aandachtig, nuttig, voorstelbaar en realistisch

Toepassing tijdens het leertraject
Voorafgaand aan leertrajecten bespreken wij wat er bereikt moet worden. Enerzijds door een gesprek met het management te voeren om zo de opleidingsnoodzaak scherp te krijgen. Anderzijds door afspraken met cursisten: wat moet je gaan leren, wat wil je gaan leren? Bij grote opleidingstrajecten vinden wij een startbijeenkomst met het management heel zinvol. Ook hier wordt die (gezamenlijke) focus nog eens benadrukt. Bovendien laat het management zelf dan en in de dagelijkse praktijk zien door voorbeeldgedrag wat zij verwacht van haar medewerkers.

Onze trainingen beginnen altijd met een vooropdracht.

Waarom draagt dit bij aan het leerrendement?
Hoe meer gerichte aandacht je iets geeft en benadrukt waarom het nuttig is, hoe groter het leereffect. Want hierdoor is de prikkeloverdracht in de hersenen sterker. Als je het voorstelbaar maakt, gaan de spiegelneuronen hun werk doen: men ziet dat het werkt, ziet een goed voorbeeld. En door het in de context te plaatsen (de werkomgeving, de praktijk) leer je beter. Je onthoudt beter omdat je leert in de context waar je het geleerde nodig hebt. Als je dan “echt” in de context bent (dus gewoon je werk doet), haal je sneller het geleerde op.

Herhaling: herhaal om niet te vergeten en vergeet niet te spreiden

Toepassing tijdens het leertraject
Leertrajecten zijn bij voorkeur verspreidt over een langere periode. In deze periode wordt de cursist steeds “geprikkeld” door hetgeen hij moet leren. Hij oefent door verschillende didactische werkvormen te gebruiken:

  • ergens over denken
  • iets doen
  • in de praktijk toepassen
  • samenwerken

Tijdens de cursus vindt herhaling plaats door theorie en casuïstiek te behandelen, opdrachten te maken, door discussie en oefensituaties. Tussen de bijeenkomsten kunnen cursisten (praktijk)opdrachten krijgen. 

Waarom draagt dit bij aan het leerrendement?
Herhaling is nodig voor het maken en verstevigen van nieuwe neurale netwerken.
Het blijkt daarnaast dat het zeer effectief is als tussen die herhaling tijd zit. Dit bevordert het onthouden. Tijd kan een pauze tijdens een les zijn, maar ook een aantal dagen. De hersenen gaan namelijk in die tijd verder met verwerken, ze staan niet stil.

Voortbouwen: activeer voorkennis en helpende associaties

Toepassing tijdens het leertraject
Medewerkers hebben al een schat aan kennis en ervaring. Door deze in leertrajecten naar boven te halen en te gebruiken wordt het leren makkelijker.

Ook kijken wij kritisch naar de groepssamenstelling.
Afhankelijk van wat je wilt bereiken (focus) kun je er gericht voor kiezen homogene groepen samen te stellen (medewerkers met dezelfde kennis en vaardigheden, wanneer het gaat om verdiepen).
Of  je kiest voor heterogene groepen (medewerkers met verschillende functies, wanneer het gaat om verbreden, van elkaar leren).

Tijdens de les zal de trainer, die goed op de hoogte is van het werkveld en de cursisten, steeds de verbinding tussen verschillende onderwerpen aangeven.
Maar ook maken onze trainers verbindingen tussen de verschillende lessen; het is immers één geheel. Eén kapstok waaraan je steeds nieuwe kennis, vaardigheden en competenties hangt.
Het is de rode draad in een leertraject.

Waarom draagt dit bij aan het leerrendement?
Voorkennis en associaties zijn te gebruiken als de kapstok waaraan je het nieuwe kunt ophangen (zogenaamde advanced organizer).
Het brein zit vol met voorkennis: hoe ouder, hoe meer. Als je dit weet te aan te boren (als je deze neurale netwerken weet te benutten) gaat het leren makkelijker.
Het brein zit ook vol met associaties. Hoe ouder, des te meer er (onbewust) aanwezig zijn. Een positieve associatie bevordert het leren. Hersenen doen dat als het ware “vanzelf”.

Creatie: actief aan de slag en dieper laten nadenken

Toepassing tijdens het leertraject
Leertrajecten hebben altijd (ook) “het zelf doen” in zich onder het motto:

“Ik hoor en ik vergeet.”
“ Ik zie en ik herinner.”
“ Ik doe en ik begrijp.”

Tijdens de lessen gaan cursisten daarom zelf en samen actief aan de slag met opdrachten en casussen. Ze worden gemotiveerd door de trainer om net even verder te denken.
Er wordt gewerkt met opdrachten waarin cursisten echt zelf moeten “puzzelen”.
En vervolgens zullen zij uitgedaagd worden “hun” oplossing in de praktijk te gaan brengen.
Zeer leerzaam en een interessante input om in een volgende les op voort te bouwen.

Waarom draagt dit bij aan het leerrendement?
Niet alleen is herhaling nodig, ook het zelf aan de slag gaan. Zelf zoeken naar oplossingen, zelf betekenis geven, geeft een gevoel van autonomie: “Ik doe dit en ik kan het!”
Dit levert in het brein sterke verbindingen op, de neurotransmitter “dopamine” doet dan z’n werk.
En dit geeft een “plezierig” gevoel, iets dat je vaker wilt ervaren.
Het diep moeten nadenken maakt daarbij het onthouden makkelijker.

Emotie: maak het spannend

Toepassing tijdens het leertraject
Soms beginnen we een les met iets heel anders: niet eerst “veilig” een stuk theorie behandelen, maar gelijk aan de slag.
Maar ook werken wij graag met opdrachten en “beloningen”.
Cursisten krijgen passende feedback (dus gericht op ontwikkeling en inzet) van onze trainer.
Maar denk ook aan de situatie waarbij één van de managers (onverwacht) komt vertellen in een les waar hij de verbeteringen door het volgen van het leertraject ervaart.

Waarom draagt dit bij aan het leerrendement?
Hoe heftiger de emotie, hoe beter de neurotransmitters werken, hoe beter er geleerd wordt.
Het blijkt dat een aantal emoties hierbij zeer goed werken: nieuwsgierigheid, onverwacht(e) beloningen en verrassingen en een beetje stress.
Het gebruik van (deze) emoties en (daarbij) het geven van ontwikkelingsgerichte feedback ondersteunt de leermotivatie.

Zintuiglijk rijk: zet zoveel mogelijk zintuigen in

Toepassing tijdens het leertraject
In leertrajecten is het niet altijd mogelijk om alle zintuigen te gebruiken. Maar horen, zien en bewegen zijn wel goed in te zetten.
Tijdens leertrajecten letten wij hier heel gericht op: onder het motto: een plaatje zegt meer dan duizend woorden.

Het volgende filmpje(korte college) van Nyenrode Business Universiteit legt Drs. Judith Droste in het kort breinleren toe:

 

© 2021 Cerein